Probeer ThreeM 14 dagen gratis. Het stopt vanzelf — je hoeft niets op te zeggen.
ThreeM
Gratis starten

Wet DBA in 2026: wat het betekent als je als zzp'er in de bouw werkt of zzp'ers inhuurt

Sinds 2025 controleert de Belastingdienst weer of zzp'ers eigenlijk in loondienst werken. In 2026 kunnen er voor het eerst boetes komen, op 31 december 2026 gaat het rechtsvermoeden onder € 38 per uur in, en er ligt een nieuwe Zelfstandigenwet klaar. Voor de bouw, waar veel met zzp'ers wordt gewerkt, staat hier wat er geldt en wat je kunt doen.

Team ThreeM

Contracten in ThreeM

Wat is de Wet DBA, en wat verandert er in 2026?

De Wet DBA regelt hoe wordt beoordeeld of iemand als zelfstandige werkt of eigenlijk in loondienst. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer. In 2026 kunnen er vergrijpboetes komen bij opzet of grove schuld; verzuimboetes nog niet.

JaarWat de Belastingdienst doet
2025Weer handhaven. Naheffen kan, maar niet verder terug dan 1 januari 2025. Geen boetes.
2026Vergrijpboetes mogelijk bij opzet of grove schuld. Geen verzuimboetes. In beginsel eerst een bedrijfsbezoek.
2027Volgens het handhavingsplan vervallen ook de laatste onderdelen van de zachte landing.
2030Pas dan kan de Belastingdienst weer tot 5 jaar terug corrigeren en naheffen.

Wanneer werk je als zelfstandige en wanneer in loondienst?

De Belastingdienst kijkt naar drie kenmerken van loondienst: werkgeversgezag, de plicht om zelf het werk te doen, en loon. Daarnaast telt hoe ingebed je bent in de organisatie en hoe je je als ondernemer gedraagt. Het gaat om het totaalbeeld, niet om één punt.

  • Wijst op zelfstandig: eigen bus en gereedschap, zelf je werktijden bepalen, fouten op eigen kosten herstellen, een aansprakelijkheidsverzekering, meerdere opdrachtgevers, een eigen website.
  • Wijst op loondienst: de opdrachtgever bepaalt hoe en wanneer je werkt, je werkt naast mensen in loondienst hetzelfde werk, je loopt geen risico als het misgaat, je werkt maar voor één opdrachtgever.
Twee voorbeelden van de overheid uit de bouw
Een keukenmonteur die voor een bouwbedrijf werkt met zijn eigen bus en gereedschap, zelf zijn tijden bepaalt en fouten op eigen kosten herstelt: zelfstandig. Een schilder in een team bij een schildersbedrijf, gespecialiseerd in ornamenten, die niet betaald krijgt als het resultaat niet goed is, met eigen gereedschap, een busje met logo en veel opdrachtgevers: ook zelfstandig.

Wat is het rechtsvermoeden onder € 38 per uur?

Vanaf 31 december 2026 kan een zzp'er die minder dan € 38 per uur verdient zich erop beroepen dat hij eigenlijk in loondienst werkt. Dan moet de opdrachtgever bewijzen dat dat niet zo is. Een laag uurtarief is niet verboden, maar het legt het bewijs bij de opdrachtgever.

De grens van € 38 geldt met peildatum 1 januari 2026 en stijgt mee met het minimumloon. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel aan op 21 april 2026; Ondernemersplein en de KvK schrijven dat de maatregel op 31 december 2026 ingaat.

Heb je nog iets aan een modelovereenkomst?

Een bestaande modelovereenkomst mag je nog gebruiken tot en met 31 december 2029, ook als er een andere datum in staat. Maar hij geeft alleen zekerheid als je in de praktijk ook werkt zoals erin staat. Nieuwe beoordeelt de Belastingdienst sinds 6 september 2024 niet meer.

  • Voor de bouw staan er onder meer modellen voor aanneming van werk (Bouwend Nederland en anderen), afbouw, dakdekkers, keukeninstallateurs en stoffeerders, en een model "zelfstandigen bouw".
  • Voor hoveniers, bestrating en elektra staat er geen apart model; daar kun je een algemeen model gebruiken, zoals "geen werkgeversgezag".
  • Een papiertje dat iets anders zegt dan wat er op de bouwplaats gebeurt, beschermt je niet.

Wat gebeurt er als het toch loondienst blijkt te zijn?

De opdrachtgever moet zijn loonaangiftes corrigeren of krijgt een naheffing, met rente. De zzp'er verliest voor die opdracht zijn zelfstandigenaftrek, investeringsaftrek en mkb-winstvrijstelling. Het risico ligt dus vooral bij de aannemer die inhuurt.

Rekenvoorbeeld van de Belastingdienst
Een opdrachtgever betaalde € 24.000 aan een zzp'er die eigenlijk in loondienst werkte. De Belastingdienst rekent voor dat dat ongeveer € 10.223 aan loonheffingen kan opleveren.

Wat is de nieuwe Zelfstandigenwet?

Een wetsvoorstel dat het geschrapte deel van de Wet Vbar vervangt, met een toets op de ondernemer zelf (KvK-inschrijving, facturen, aantal opdrachtgevers) en een toets op de opdracht. Het ligt tot en met 29 oktober 2026 in consultatie; het kabinet wil het in januari 2028 laten ingaan.

Het is nog een concept: de Tweede en Eerste Kamer moeten er nog over stemmen, en de criteria kunnen veranderen. Voor nu blijft de bestaande beoordeling gelden.

Wat kun je nu doen als zzp'er in de bouw?

Zorg dat je werkt en eruitziet als een ondernemer: meerdere opdrachtgevers, een offerte per klus, je eigen gereedschap en verzekering, en facturen op je eigen naam. Hoe meer je dat kunt laten zien, hoe sterker je staat.

  1. Werk met een offerte of opdrachtbevestiging per klus, met wat je oplevert en voor welke prijs.
  2. Houd je papieren op orde: KvK, btw-nummer, aansprakelijkheidsverzekering, VCA.
  3. Werk voor meer dan één opdrachtgever, en houd bij voor wie.
  4. Herstel fouten op eigen kosten en zet dat in je afspraken.
  5. Laat je tarief niet onder de € 38 per uur zakken zonder dat je kunt laten zien waarom je toch zelfstandig werkt.

Veelgestelde vragen

Krijg ik in 2026 een boete als ik zzp'ers inhuur?
Alleen een vergrijpboete, bij opzet of grove schuld. Verzuimboetes legt de Belastingdienst in 2026 nog niet op, en in beginsel begint hij met een bedrijfsbezoek.
Is de Wet DBA afgeschaft?
Nee. Het kabinet heeft het verduidelijkingsdeel van de Wet Vbar geschrapt en werkt aan een Zelfstandigenwet, maar de Wet DBA geldt en wordt sinds 2025 weer gehandhaafd.
Mag ik als zzp'er minder dan € 38 per uur vragen?
Ja, een laag uurtarief wordt niet verboden. Maar vanaf 31 december 2026 kun je je dan beroepen op een arbeidsovereenkomst, en moet je opdrachtgever het tegendeel bewijzen.
Geeft een modelovereenkomst zekerheid?
Alleen als je in de praktijk werkt zoals erin staat. Bestaande modelovereenkomsten mag je gebruiken tot en met 31 december 2029.
Hoeveel opdrachtgevers moet ik hebben?
Daar staat in de huidige regels geen vast aantal voor; het is een van de punten in het totaalbeeld. In het concept van de Zelfstandigenwet noemt de KvK minstens drie opdrachtgevers per twee kalenderjaren, maar dat is nog geen wet.

Bronnen

Gelezen op 16 oktober 2026.

Verder lezen

Geschreven door Team ThreeM, met hulp van AI bij het opschrijven. Inhoudelijk gebaseerd op het bouwen van dit systeem. Wetgeving verandert — controleer bij twijfel bij je boekhouder of bij de Belastingdienst.

Trustpilot